تاریخ و فرهنگ ایران در دوران انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی (جلد ششم) - لی لی بوک | مرجع دانلود کتاب

جمعه , ۳۱ فروردین , ۱۳۹۷
رمان و داستان

لی لی بوک | دانلود کتاب,دانلود رایگان کتاب


کانال تلگرام لی لی بوک
سایت

دانلود کتاب تاریخ و فرهنگ ایران در دوران انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی (جلد ششم)

کتاب تاریخ و فرهنگ ایران در دوران انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی (جلد ششم)

tarikh va farhang 6

 

نام کتاب: تاریخ و فرهنگ ایران در دوران انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی (جلد ششم)

نویسنده: محمد محمدی ملایری

مجموعه: تاریخ و فرهنگ ایران در دوران انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی

انتشارات: توس

سال نشر: ۱۳۷۹

زبان: فارسی

تعداد صفحات: ۴۸۹ صفحه

فرمت: PDF

حجم: ۱۱٫۷ مگابایت

 

معرفی کتاب

پيوست‌ها (بخش اول)، در واقع تكمله‌اي است بر مجموعه تاريخ و فرهنگ ايران در دوره انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی و مجموعه‌اي از ۲۸ مقاله،‌ مصاحبه، سخنراني و جستار در زمينه‌هاي ايران‌شناسي،‌ زبان‌شناسي، ريشه‌يابي واژگان فارسي دخيل در زبان عربي و پاره‌اي آيين‌ها و جشن‌هاي ايراني كه زير عناوين مختلف فراهم آمده است. این جلد در ابتدا به معرفی مجله “الدراسة العربیة” و تاکید بر لزوم مطالعات مشترک فارسی و عربی می‌پردازد. مولف در مقاله‌ای دیگر از همین مجلد از لزوم هماهنگی بین زبان عربی و فارسی به خاطر آمیختگی دو زبان سخن به میان می‌آورد. در ادامه از دربار ساسانی و رسائل و مکاتبات و عهدها و خطبه‌ها وتوقیع و تذکره و انتقال آن‌ها به فرهنگ اسلامی ایرانی تا مقالاتی در موضوعات مختلف از رسم الخط فارسی و سیر اندیشه و علم در جهان اسلام، سپس مباحث ادیان و دیوان‌ها صحبت شده است. گفتارهای بعدی این جلد مباحثی چون سیر و گستره زبان فارسی قبل و بعد از اسلام در میان کتب تاریخی و نیز گفتارهایی پیرامون لزوم مطالعات منابع عربی و اسلامی به منظور بررسی زبان فارسی و نگاهی به تاریخ ادبیات عرب و رسوخ کلمات فارسی در زبان عربی را در بر می‌گیرد. قسمت‌های آخر کتاب به ارائه نمونه‌ای از متون عهد ساسانی و به طور مشخص جاودان خرد یا نامه هوشنگ و ترجمه آن، نیز کتاب‌های حکم لبهمن الملک و اندرزهای بهمن و کتاب المسائل منسوب به انوشیروان و ذکر حکمت‌هایی از آنها می‌پردازد.

در اين مجموعه گفتار،‌ بسياري از ابهامات و ناشناخته‌هاي تاريخ ايران باستان و تاثير مستقيم و بلافصل آن بر تمدن اعراب مسلمان روشني گرفته و نقش دانشوران ايران عهد ساساني از يك سو و دانش ايرانيان و ايران و ايراني از مشاغل گوناگون ديواني و لشكري و تاثير آن بر شكل‌گيري نهايي نظام حكومتي اعراب از سوي ديگر پيگيري شده است. عناوین فصول این جلد عبارتند از:

• فصل نامه الدراسات الادبیه

• هدف ما

• یکسال گذشت 

• در آستانه سال سوّم ما و خوانندگان ارجمند

• در آغاز پنجمین سال

•  آغاز هفتمین سال و راهی که این مجله پیموده 

• سال نهم الدراسات الادبیه

• جست وجوی کلمات فارسی در زبان عربی شرحی درباره کلمه “اشتیام”

• مسایل امروز زبان های فارسی و عربی در پرتو کتاب سیبویه

• آیین های نوروز در پیچ و خم های تاریخ

• نقل دیوان عراق از فارسی به عربی روایتی درباره آن و توضیحی درباره روایت

• چگونگی انتقال زبان فارسی از عصر ساسانی به دوران بعد از اسلام

• نگاهی به دربار ساسانی از خلال مآخذ اسلامی

• سه واژه فارسی در فتوح البلدان بلاذری (توارد پس از هشتاد و چهار سال)

• درباره جست وجوی کلمات فارسی در زبان عربی

• از منابع تحقیق درباره ادبیات ساسانی 

• چند مورد که در زبان عربی کلمه فارسی و در زبان فارسی کلمه عربی به کار می رود

• سیر اندیشه و علم در جهان اسلام تا زمان ابوریحان و پس از او

• گفت وگو درباره زبان و ادبیات فارسی در تلویزیون لبنان

• درباره شیوه رسم الخط فارسی

• زردشت و اصول دین زردشتی

• یزیدی ها و کیش و آیین آن ها

• چند نکته درباره دگرگونی های کلمات فارسی در زبان عربی

• نویسندگان اصلاح طلب و داستان خط و زبان عربی

• یادداشت هایی درباره زبان فارسی از نظر رابطه آن با زبان عربی

• گفت وگویی با همکاران ارجمند و دانشجویان عزیز

• سرگذشت هرمزان و شرح نخستین آشنایی اعراب مسلمان با نظام دیوانی ایران

• نمایه نام های فارسی

 

معرفی مجموعه تاریخ و فرهنگ ایران

تاریخ و فرهنگ ایران در دوران انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی مجموعه‌ای است شش جلدی به زبان فارسی در باب تاثیر تمدن و فرهنگ ایران پیش از اسلام به ویژه دوره ساسانی در تمدن اسلامی، همچنین شرح وضعیت فرهنگی و اجتماعی ایران در قرون نخستین اسلامی می باشد.

نويسنده اين اثر شش جلدي، محمد محمدي ملايري است كه مطالعات عالي خود را در زمينه زبان و ادبيات عربي در دانشگاه آمريكايي بيروت به پايان رساند. كتابهاي الترجمه و النقل عن‌الفارسيه، التاج و الآيين، و الادب الفارسي از نوشته‌هاي وي به زبان عربي است كه در حوزه اقامت چند ساله خود در لبنان منتشر كرد. پس از بازگشت، كتاب “فرهنگ ايراني پيش از اسلام و آثار آن در تمدن اسلامي و ادبيات عربي” را در دانشگاه تهران به چاپ رسانيد. مجموعه حاضر (تاريخ و فرهنگ ايران در دوران انتقال از عصر ساساني به عصر اسلامي) نتيجه تحقيقات وي در طول چهل سال است. دكتر محمدي در سال ۱۳۲۶ كرسي زبان و ادبيات فارسي را در دانشگاه لبنان تاسيس و ده سال اداره كرد. مجله الدراسات الادبيه به همت وي بمدت ۹ سال از سوي همين كرسي منتشر شد. از سال ۱۳۴۶ به تهران بازگشت و ده سال رئيس دانشكده الهيات و معارف اسلامي (معقول و منقول) بود. مجله مقالات و بررسي‌ها در همين دوره بنيان نهاد. وي در سال ۱۳۸۱ درگذشت.

معرفی اجمالی:

موضوع کتاب تاریخ و فرهنگ ایران بر خلاف آنچه که معمولا از “تاریخ” انتظار می‌رود، تاریخ سیاسی نیست، بلکه بررسی مسائل فرهنگی و ادبی و مباحثی جزیی و تخصصی است که تاثیر بسزایی در تاریخ ایران داشته و کمتر به آن پرداخته شده است. از همین روی هدف نویسنده شناساندن فرهنگ و ادب ساسانی-ایرانی و فرهنگ اسلامی-ایرانی می‌باشد. از طرف دیگر مسلمان بودن نویسنده، وی را ملزم به وقایع نگاری از دید عربی نکرده و در عین حال ایرانی بودن نیز چشم او را به روی حقایقی از این دوران نبسته است.

انگیزه تالیف:

مولف در تشریح انگیزه خود در مطالعه پیرامون دوران انتقال از عصر ساسانی به دوران اسلامی، از نخستین پرسش‌هایی که در دوران دبستان در ذهن او جوانه زده یاد می‌کند و در فصلی از کتاب به گسیختگی تاریخ ادب و فرهنگ ایران اشاره نمود و می‌نویسند:

«از همان ایامی که در مدرسه با دو درس از دروس آن، یکی تاریخ و دیگری تاریخ ادبیات ایران آشنا شدم، نخستین سؤالی که در ذهن می‌گذشت، این بود که: چرا تاریخ ادبیات ایران بعد از اسلام ، با تاریخ آغاز تدوین شعر فارسی در قرن‌های سوم و چهارم شروع می‌شود؛ ولی تاریخ ایران از زمان‌های خیلی کهن، کهن تر از اسلام و حتی پیش از تاریخ مسیح و قبل از تاریخ اسکندر ، آغاز می‌گردد؟»

به این ترتیب وی در جستجوی پاسخی بدین سوال به تحقیق و پژوهشی گسترده می‌پردازد.

عصر انتقال:

محمدي منظور خود از عصر انتقال را در مباحث مقدماتي چنين بيان مي‌كند:

«مراد از انتقال در اينجا، انتقال قدرت سياسي و نظامي دولت ساساني به دولت خلفا نيست كه در مدتي كوتاه صورت گرفته بلكه انتقال تمدن و فرهنگ ملت ايران است از عصر با ويژگيهاي خاص خود به عصر ديگري در آن در اثر برخورد با عوامل ديگر، و در مسير تحول تدريجي و تاريخي خود، ويژگيهاي ديگري هم يافته و به مقتضاي اوضاع و احوالي كه بر آن گذشته به شكلي ديگر يا به زباني ديگر هم درآمده و به همين سبب بسياري از بخشهاي مهم و اساسي آن را پرده‌هاي ابهام ناشي از تعريب پوشانده،‌و بخشهاي ديگري از هم در تاريكيهاي تاريخ باقي مانده است كه همه آنها براي شناخته شدن در انتظار پژوهشگران دانشمند ودل آگاهي هستند تا به پايمردي آنان پرده‌هاي ابهام كنار روند و از تاريكهاي تاريخ به صحنه بحث و تحقيق در آينده و از آنجا به روشناييهاي تاريخ گام نهند.» (ج۱، ص ۶)

چنان كه در جاي ديگري مي‌گويد:

«… ميان دو دوره ساساني و اسلامي در آنچه به زبان و فرهنگ ايران باز مي‌گردد،‌دوراني به نام دوران انقطاع بدين گونه كه ميل دو دوره هخامنشي و ساساني وجود مي‌داشت،‌ باقي نمي‌ماند و آنچه باقي مي‌ماند دوراني بود كه در آن فرهنگ ايران در گذار از عصر ساساني به عصر اسلامي تحولي متناسب با جامعه اسلامي ايران يافته،‌هم به زيّ‌عربي درآمده و در فرهنگ و ادب عربي اثر گذارده،‌و هم در زيّ فارسي خود در دوران جامعه ايراني به سير تاريخي خود ادامه داده تا بار ديگر در زماني مناسب در جهان علم و ادب به شكل فارسي اسلامي رخ نمايد. و هم در مظهر تدبير و سياست كه از قرن‌ها پيش از اسلام در اداره دولتهاي ايران بكار مي‌رفته و در اين دوران در راه بردن حكومت خلفا بكار رفته با اين تفاوت كه در اين دوران آنچه شده و اتّفاق افتاده آنچنان دچار دگرگوني و ابهام گرديده كه رفع آنها به آساني و بدون تحقيق و تتبع ژرف ميسر نيست و همين امر هم باعث بوده كه از اين دوران ناشناخته به دوران انقطاع تعبير شود. بنابراين اگر بتوان پرده‌هاي ابهامي را كه از اين دگرگونيها و عوامل ديگر بوجود آمده بكنار زد، مي‌توان اميداور بود كه آن انقطاع هم به پيوستگي بدل گردد و به همين دليل است كه در اين كتاب،‌اين دوران به جاي دوران انقطاع،‌دوران انتقال عصر ساساني به عصر اسلامي ناميده شده است.» (ج۱، ص ۴۲ـ ۴۱)

ارزيابي نهايي:

روح كلي حاكم بر سراسر نوشته مفصل و چند جلدي دكتر محمدي عبارتست از تلاش مستمر پديد آورنده براي رديباي چگونگي انتقال ميراث تاريخي، فرهنگي و تمدني ايران عهد باستان خصوصاً‌ دستاوردهاي مدني روزگار ساساني به فرهنگ و تمدن اسلامي در روزگار خلفاي اموي و عباسي.

نويسنده بر اين فرض و بلكه باور و عقيده است كه بخش عمده‌اي از ميراث ايراني پيش از اسلام (ادبيات، تشكيلات مالي و اداري) از طريق ترجمه متون پهلوي و نيز كارشناسان ايراني شاغل در دستگاه خلفا به اعراب مسلمان منتقل و ازاين راه به حيات خود ادامه داده است. وي براي اثبات اين فرضيه به بررسي متون عربي و سازمان مالي و اداري،‌تقسيمات كشوري،‌ادبيات، كتب تاريخي و… مي‌پردازد. بايد اذعان كرد كه هر چند براي اثبات فرضيه خودگاهي بسيار به تفصيل مي‌پردازد و شايد بنظر آيد كه به افراط گراييده است ليكن نمي‌توان از حق گذشت كه هرگز متعرض تعاليم و مباني،‌اصول و آموزه‌هاي ديني اسلام نشده فرهنگ و تمدن باستاني ايران را در تقابل با آ‌ن قرار نمي‌دهد بلكه همت وي آنست كه چنان كه خود در مقدمه جلد نخست گفته،‌ راهها و اشكال انتقال تاريخ و فرهنگ ايران از عهده باستان به دوران اسلامي را بررسي كند.

چنين بنظر مي‌رسد كه محمدي، فرهنگ و تمدن اسلامي را خصوصاً در حوزه و تشكيلات مالي و اداري متاثر وامدار ديوان سالاري ساساني مي‌داند. به عبارت ديگر، وي در اين پژوهش مفصل خودبخشي از خدمات ايران و ايرانيان به اسلام و خصوصاً دولت خلفا را مورد توجه، و با عنايت ويژه مورد كنكاش و بررسي قرار مي‌دهد، و بدون آن كه هرگز متعرض خدمات اسلام به ايران و ايراني شود،‌ آن را نفي يا تاييد نمي‌كند. بلكه در اينباره ساكت است. در حقيقت چنين ماموريتي براي كار خود تعريف نمي‌كند و شايد زيركانه از زيربار چنين تعهدي مي‌گريزد.

مطالعه اين پژوهش مفصل به شناخت خدمات و حضور پررنگ عناصر ايراني و خصوصاً ميراث تاريخي ايران در حوزه فرهنگ و تمدن اسلامي مدد مي‌رساند و در عين حال اين پرسش بي‌پاسخ را در ذهن خواننده بر جاي مي‌گذارد كه اسلام چه خدمت يا خدماتي به ايران و ايراني كرده است؟! اينجاست كه بايد كتاب خدمات متقابل اسلام و ايران نوشته شهيد مطهري را براي پاسخ به اين پرسش به مطالعه بنشينيم.

 


اشترک در گوگل اشترک در گوگل پلاس اشترک در استامبل آپن دیگ اشترک در کلوب اشترک در فیس نما اشترک در تویتر اشترک در فیسبوک

کتاب های دیگر این مجموعه

کتاب های مشابه با این کتاب

ارسال دیدگاه جدید

به نکات زیر توجه کنید

  • نظرات شما پس از بررسی و تایید نمایش داده می شود.
  • لطفا نظرات خود را فقط در مورد مطلب بالا ارسال کنید.